Średnia krajowa 2019 – ile wynosi brutto i netto?

Dla Polaków jednym z najbardziej ekscytujących tematów z branży finansowej jest kwota średniej krajowej. Budzi ona sporo kontrowersji, będąc powodem do wielu dyskusji i komentarzy. Co miesiąc GUS dolewa oliwy do ognia, podając dane dotyczące średnich wynagrodzeń. Dla wielu mieszkańców kraju nad Wisłą są one raczej sferą marzeń, a nie realną wypłatą. Ile wynosi średnia krajowa w 2019 roku oraz w jaki sposób się ją oblicza?  

GUS, czyli Główny Urząd Statystyczny w połowie każdego miesiąca przedstawia kwotę średniej krajowej, która obowiązywała w miesiącu poprzedzającym badanie. Na przykład, dane dotyczące średniego wynagrodzenia w październiku zostały opublikowane 21 listopada 2019 roku. Metodologia badań, którą kieruje się GUS, budzi sporo kontrowersji. Przez niektórych nazywana jest rzetelnym podejściem do tematu, a przez innych zwyczajnym wprowadzaniem w zakłopotanie.

Rzeczywiście dla wielu rodaków, którzy z trudem wiążą koniec z końcem, średnia krajowa może wydawać się wysoką kwotą. Osoby otrzymujące wypłatę minimalną lub te, które pracują na umowę o dzieło lub zlecenie, przecierają oczy ze zdumienia za każdym razem, gdy urząd podaje, ile wynoszą średnie wynagrodzenia. Czas poznać aktualnie obowiązujące kwoty oraz zastanowić się, skąd wynikają rozbieżności w postrzeganiu średnich zarobków obowiązujących w naszym kraju.

Średnia krajowa w 2019 roku według danych GUS

Według wspomnianego już raportu GUS1 , średnia krajowa w sektorze przedsiębiorstw w listopadzie 2019 roku wynosiła:

średnia krajowa brutto: 5229,44 zł

średnia krajowa netto: 3777 zł

Zauważalna jest poprawa w stosunku do średniego wynagrodzenia z września 2019 (5084,56 zł) oraz października 2018 roku (4921 zł). Wciąż jednak wzrost nie jest tak wyraźny i wynosi mniej niż w przewidywaniach, biorąc pod uwagę wysoki wynik średniej z grudnia 2018 roku (5274,95 zł). Był on wyższy od wyników z dotychczasowych miesięcy 2019 roku, jednak miał niemiarodajny charakter. Powodem są bonusy świąteczne, w tym np. grudniowe” trzynastki” przyznawane pracownikom. Historyczny rekord zostanie pobity prawdopodobnie w grudniu 2019 roku, a średnia krajowa w sferze przedsiębiorstw może wynieść około 5400-5500 zł. W dotychczasowych miesiącach średnie wynagrodzenie kształtowało się następująco:

średnia krajowa w styczniu 2019 roku: 4931,80 zł 

średnia krajowa w lutym 2019 roku:  4949,42 zł 

średnia krajowa w marcu 2019 roku:   5164,53 zł

 średnia krajowa w kwietniu 2019 roku: 5186,12 zł

 średnia krajowa w maju 2019 roku: 5057,82 zł

 średnia krajowa w czerwcu 2019 roku: 5104,46 zł

 średnia krajowa w lipcu 2019 roku: 5182,43 zł

 średnia krajowa w sierpniu 2019 roku: 5125,26 zł 

średnia krajowa we wrześniu 2019 roku: 5084,56 zł

średnia krajowa w październiku 2019 roku: 5213,27 zł

średnia krajowa w listopadzie 2019 roku: 5229,44 zł

Średnie stawki godzinowe brutto i netto

Pracując na podstawie umowy o pracę, w dokumentach najczęściej podawana jest kwota całego wynagrodzenia, a nie stawka godzinowa. Jej wysokość zmienia się ze względu na ilość dni do przepracowania w danym miesiącu. Na przykład, w rekordowym październiku 2019 roku było aż 23 dni pracujących, co przełożyło się na 184 godzin pracy. W najlżejszym listopadzie – było to odpowiednio 19 dni oraz 152 godziny. Jednak najczęściej w miesiącu pracuje się 168 godzin. I właśnie przez taką ilość warto podzielić średnie wynagrodzenie brutto i netto z listopada 2019 roku. W takim przypadku stawka godzinowa wynosi:

średnia stawka godzinowa brutto: 31,12 zł

średnia stawka godzinowa netto: 22,48 zł

Jak wylicza się średnie wynagrodzenie?

Wyniki raportów GUS o średnim wynagrodzeniu w Polsce budzą tak duże kontrowersje z kilku powodów. Po pierwsze – brane są w nich pod uwagę tylko zarobki osób zatrudnionych w sferze przedsiębiorstw powyżej 9 pracowników. Łączna liczba zatrudnionych w naszym kraju wynosi około 16,5 mln, zaś w sferze przedsiębiorstw pracuje około 6 mln Polaków. Prosta matematyka wskazuje na jeden znaczący fakt. Średnia krajowa wyliczana jest na podstawie nie wszystkich polskich wynagrodzeń, ale tych otrzymywanych w sferze przedsiębiorstw, w której zwykle zarabia się zdecydowanie lepiej niż na państwowych posadach czy też samozatrudnieniu.

Kolejna kwestia ma związek ze sposobem podawania przez GUS wartości średniej krajowej. Kwota brutto (a nie netto) umieszczana w raportach, na pierwszy rzut oka zaskakuje swoją bardzo wysoką stawką. Jeszcze inna sprawa ma związek z samą naturą średniej, która jest zdecydowanie zawyżona przez pracowników zarabiających najwięcej. Z tego powodu, stawki podawane przez GUS nie mówią zbyt wiele o sytuacji zwykłego Polaka. Na szczęście istnieją skuteczne sposoby na zweryfikowanie przeciętnych pensji mieszkańców kraju nad Wisłą.

Jak inaczej można przedstawić przeciętne polskie wynagrodzenie?

W celu dokładniejszego pokazania przeciętnych wynagrodzeń otrzymywanych w Polsce, często bierze się pod uwagę medianę, dominantę czy też przedstawia wyniki z innych sfer zatrudnienia niż przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 9 pracowników.

Inne dane niż GUS udostępnia PARP, czyli Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. W 2017 roku według GUS średnia krajowa wyniosła o 400 zł więcej niż wynikało to z raportu PARP2 (3200 zł wobec 2758 zł). Jeszcze gorzej wypadają średnie wynagrodzenia Polaków, gdy weźmie się pod uwagę medianę oraz dominantę zarobków.

Ostatni raz mediana wynagrodzeń Polaków została opublikowana przez GUS w 2016 roku i wyniosła 3510,67 zł brutto wobec 4347 zł brutto średniej pensji, wyliczonej przez ten sam urząd3 . Mediana najprościej mówiąc – nie bierze pod uwagę wartości skrajnych. Ma za zadanie wykazać wartość środkową wynagrodzeń (50% Polaków zarabia więcej niż podana mediana, 50% mniej).

Jeszcze mniej optymistycznie wypadła dominanta we wspomnianym już raporcie GUS. Dominanta to najczęściej wypłacane miesięczne wynagrodzenie i w 2016 roku wyniosła zaledwie 2074,03 zł, co było dwukrotnie niższą kwotą niż średnia krajowa.

Jak zmieniała się średnia krajowa w Polsce?

Mimo wątpliwości wobec wybiórczego charakteru obliczania średniego wynagrodzenia przez GUS wciąż jest to ważny wskaźnik, z którego można odczytać obiektywny rozwój danego kraju. Warto przypomnieć, że tuż po denominacji w 1995 roku, średnia pensja brutto w Polsce wyniosła 702,62 zł4. W roku 2000 było to 1923,81 zł, w 2009 3102,96 zł, a październiku 2019 roku było to już wspomniane 5213,27 zł. Podobny rozwój jest godny podziwu. Należy jednak pamiętać o inflacji, podwyżce składek ZUS, rosnących cenach nieruchomości oraz żywności, które zmniejszają realną siłę nabywczą aktualnych pensji.

Ile wynosi średnia krajowa w poszczególnych miastach?

Co ciekawe, średnia krajowa w poszczególnych rejonach Polski może się nieco różnić. Jak wiadomo, w większych miastach zarabia się więcej niż w mniejszych (wyjątkami są miejsca z silnie rozwiniętym przemysłem, jak np. Lubin), choć nawet w stosunku do poszczególnych stolic województw zauważalne są spore różnice. Najwyższe średnie wynagrodzenie w 2018 roku wśród miast wojewódzkich dotyczyło Warszawy i wynosiło 6155 zł. Na kolejnych miejscach znalazły się: Gdańsk (5831 zł), Katowice (5672 zł), Poznań (5406 zł) i Kraków (5287 zł). Stawkę zamykał zaś Białystok (3932 zł).  Średnie zarobki w tym mieście były aż o 2000 zł niższe niż w Warszawie.

Średnia krajowa w Polsce a innych krajach Europy

Mimo wzrostu polskiej średniej krajowej nadal daleko nam do zarobków krajów zachodnich. Średnia polska pensja wynosząca 864 euro netto5 wygląda okazale przy bułgarskiej (495 euro) czy rumuńskiej (659 euro). Za to przy estońskiej (1193 euro) oraz hiszpańskiej (1749 euro) prezentuje się bardzo blado. Nie wspominając już o takich krajach, jak Dania czy Luksemburg, w których średnio zarabia się ponad 3 tysięcy euro netto.

Źródła:

  1. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenie-w-sektorze-przedsiebiorstw-w-pazdzierniku-2019-roku,3,95.html
  2. https://www.arslege.pl/kodeks-cywilny/k9/s2057/
  3. https://www.praca.pl/poradniki/rynek-pracy/mediana-zarobkow-w-polsce-roznice-miedzy-mediana-a-srednia-zarobkow_pr-2154.html
  4. https://www.zus.pl/baza-wiedzy/skladki-wskazniki-odsetki/wskazniki/przecietne-wynagrodzenie-w-latach
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_European_countries_by_average_wage

Dodaj komentarz